پشت پرده بازار فارکس | سفارش‌ها واقعاً کجا می‌روند؟

اگر تا به حال وارد دنیای فارکس شده باشید و یا حتی به آن فکر کرده باشید به احتمال زیاد این سوال برایتان پیش آمده که : ” اصلا این معاملات کجا انجام می‌شوند؟ وقتی معامله ای را فعال می‌کنید دقیقا چه اتفاقی می‌افتد؟” جالب است بدانید که بر خلاف بورس های سنتی قدیم که در یک سالن شلوغ انجام میشد و یک ساختما فیزیکی مخصوص داشت، بازار فارکس هیچ مکان فیزیکی و فضایی پر از آدمهای پر هیاهو که مشغول معامله اند و فضا پر از سر و صداست، ندارد! فارکس یک بازار غیر متمرکز است و در جای خاصی مستقر نیست. تمام معاملات و مبادلات آن در فضای غیرمتمرکز غیر فیزیکی انجام می‌شود و همه بانک‌ها و بروکرها و معامله‌گران در همین فضایی که دیده نمی‌شود در شبانه روز میلیاردها دلار را جابجا می‌کنند.

در این مقاله همیارفارکس هدف ما این است که  که درک کنید ساز و کار این بازار دقیقا چیست؟ این موضوع از این جهت برای شما مفید است که خواهید دانست با چه طرف هایی روبرو هستید و پولتان در چه مسیری و چگونه جابجا می‌شود تا معامله شما شکل می‌گیرد. دانستن این ساز و کار به شما درک عمیق تری از بازار میدهد و کمک میکند تصمیمات هوشمندانه تری بگیرید. همانطور که احتمالا می‌دانید روزانه بین 6 تا 7 تریلیون دلار حجم معاملات فارکس است. این عدد نشان می‌دهد که این بازار از نظر گستردگی و نقدشوندگی بی رقیب است. 

ساختار بازار فارکس

بازار فارکس شبیه یک هرم چند لایه است. در بالاترین قسمت این هرم بازیگران اصلی بازار و همچنین منابع نقدشوندگی قرار دارند. در پایین‌ترین قسمت آن هم معامله گران خرد. بیایید برای درک بهتر این بازار این لایه ها را با هم بررسی کنیم:

لایه اول : بازار بین بانکی (Intrbank)

بازار بین بانکی در راس هرم فارکس قرار دارند. راس هرم جایی است که بانکهای بزرگ جهانی با هم به صورت مستقیم معامله میکنند. منظور بانکهایی مانند JP Morgan  و Citi  یا Deutsche Bank است. این سطح از این هرم بالاترین نقدشوندگی را دارد و بیشتر معاملات بزرگ که هر کدام اغلب بالای چند میلیارد دلار هم هستند در همین لایه انجام می‌شود. و جالب است بدانید که راس هرم دقیقا همان جایی است که نرخ اصلی جفت ارزها شکل می‌گیرد!

لایه دوم: تامین کنندگان نقدشوندگی (Liquidity Providers)

بعد بانکها نوبت شرکت ها و موسسات مالی بزرگ است. لایه دوم را همین موسسات بزرگ تشکیل می‌دهند که نقش تامین کنندگان نقدشوندگی بازار را دارند. این لایه در واقع نقش یک پل ارتباطی بین لایه اول و لایه های پایین تر را دارد. این موسسات مدام نرخ خرید و فروش را ارائه می‌دهند تا مطمئن شوند که همیشه برای هر سفارشی، یک طرف مقابل هم وجود دارد.

لایه سوم: بروکرها

این لایه همان قسمتی است که پای معامله‌گران خرد به بازار باز می‌شود. بروکرها هم واسطه میان شما و تامین کنندگان نقدشوندگی بازار هستند. اما بروکرها هم همگی شبیه به هم نیستند. در زیر انواع آنها را با هم بررسی می‌کنیم:

مارکت میکر(Market Maker):  این نوع بروکرها خودشان طرف مقابل سفارش شما می‌شوند. 

بروکرهای نوع STP (Straight Through Processing): این نوع بروکرها سفارش شما را بدون اینکه خودش دخالت مستقیمی داشته باشد برای تامین کنندگان نقدینگی میفرستد.

بروکر ECN (Electronic Communication Network): این نوع بروکر مثل یک شبکه باز عمل می‌کند. یعنی سفارش ها را میان مجموعه ای از تامین کنندگان نقدشوندگی و معامله گران متصل می‌کند.

بروکرهای DMA (Direct Market Access): این نوع هم به عمق بازار دسترسی دارد و سفارش ها را با شفافیت بالا ارائه می‌دهد.

لایه چهارم : معامله گران خرد 

من و شما در پایین ترین سطح بازار و یا پایین ترین قسمت هرم قرار داریم. معامله گران خرد از طریق پلتفرم هایی مانند متاتریدر و سی تریدر وارد بازار می‌شوند. سفارش های معامله گران خرد از طریق بروکرها به لایه های بالاتر ارسال می‌شود. شاید حجم معاملات من و شما خیلی کم باشد اما مجموع معاملات معامله گران خرد در دنیا آن قدر زیاد هست که تاثیر قابل توجهی روی بازار و نقدشوندگی بازار دارد.

مسیری که سفارش یک معامله گر در فارکس طی می‌کند

یکی از سوالاتی که ممکن است برای شما هم پیش آمده باشد این است که وقتی روی دکمه Buy  یا  Sell کلیک می‌کنیم دقیقا چه اتفاقی پشت صحنه می‌افتد؟ مسیر سفارش ما مانند یک سفر کوتاه و پرماجراست که شروع آن از کامپیوتر یا مویابل شما شروع می‌شود و در نهایت به قلب بازار جهانی ارز می‌رسد.

انتقال سفارش از سمت کاربر به بازار

وقتی روی متاتریدر یا هر پلتفرم سفارش گذاری دیگری دکمه معامله خرید یا فروش را می‌زنید، سفارش شما اول به سرور بروکر فرستاده می‌شود. اول از همه بروکر بررسی می‌کند که آیا سفارش ما با موجودی حسابتان تطابق دارد و موجودی شما برا ی این معامله کافی است یا خیر. همچنین بررسی می‌کند که آیا حجم سفارش ما با قوانین خود بروکر سازگاری دارد یا نه. حالا بستگی دارد که بروکر شما از کدام یک از مدلهایی که در بالا ذکر کردیم باشد. اگر بروکر شما از نوع مارکت میکر باشد که سفارشتان در همان بروکر اجرا می‌شود. 

لغزش قیمت ، تاخیر و اجرای سفارش

همانطور که می‌دانید بازار هیچ وقت متوقف نمی‌شود و مدام در حال حرکت است. در نتیجه همیشه ریسک هایی در مسیر اجرای سفارش شما وجود دارد. اولین مورد لغزش قیمتی است، به این معنا که وقتی شما دکمه معامله خود را روی قیمتی خاص میزنید تا لحظه اجرای سفارش قیمت تغییر می‌کند. مورد بعدی تاخیر است. وقتی بروکری که استفاده می‌کنید خیلی شلوغ باشد و یا مثلا سرعت اینترنت شما کم باشد معامله ما با کمی تاخیر انجام می‌شود که گاهی همین تاخیر خیلی مهم می‌شود. مورد بعدی هم رد سفارش  است. گاهی ممکن است به دلیل کمبود نقدینگی و یا قوانین داخلی سفارش ما رد شود و بروکر قبول نکند و سفر سفارش ما در همین جا خاتمه یابد.

جزایر نقدشوندگی فارکس و قیمت های مختلف در جزایر 

به طور کل بازار فارکس یک تالار واحد مانند بورس ندارد. در عوض مجموعه ای از جزایر نقدشوندگی دارد. منظور از این جزایر بانکها و موسسات و پلتفرم های گوناگونی هستند که هر کدام نرخ خاص خود را ارائه می‌کنند. برای همین است که ممکن است قیمت یک جفت ارز در یک بروکر با بروکر دیگر متفاوت باشد. بروکرها معمولا این نرخها رو گردآوری می‌کنند و بهترین نرخ را به معامله گران خود ارائه می‌دهند.

حلقه‌های پنهان اتصال به بازار بزرگ فارکس

شاید برایتان سوال شده باشد که بروکرهای کوچک چطور می‌توانند به بازار وسیع و بزرگی مثل فارکس دسترسی داشته باشند. واقعیت این است که اکثر آن‌ها مستقیماً به «بازار بین‌بانکی» وصل نیستند در این قسمت می‌خواهیم شما را با مفهوم Prime of Prime (پرایم آو پرایم) آشنا کنیم.

پرایم آو پرایم‌ها همان مؤسسات یا بانک‌های بزرگ هستند که خودشان یک حساب مستقیم در سطح بین‌بانکی دارند. بروکرهای کوچک‌تر از طریق این پرایم آو پرایم‌ها به نقدشوندگی (Liquidity) سطح بالا متصل می‌شوند تا لازم نباشد که میلیاردها دلار سرمایه برای حضور مستقیم داشته باشند.  به زبان ساده‌تر، Prime of Prime شبیه یک «کارت VIP» است که دسترسی ویژه به باشگاه اصلی را فراهم می‌کند، اما این کارت را فقط مؤسسات بزرگ دارند . در نتیجه بروکرهای کوچک مجبورند از این مسیر وارد شوند.

حالا خوب است که با Aggregators (اَگریگیتورها یا گردآورنده‌ها) آشنا شوید. وظیفه گردآورنده‌ها جمع‌آوری نرخ‌ها از منابع مختلف است. 

تصور کنید شما به چند صرافی یا بانک سر می‌زنید و هرکدام یک نرخ خرید و فروش متفاوت برای دلار به شما می‌دهند. Aggregator ها این کار را به‌طور خودکار و لحظه‌ای انجام می‌دهند. یعنی همه قیمت‌ها را جمع می‌کنند و بهترین نرخ موجود را به بروکر می‌دهند و بروکر هم بهترین نرخ را برای خودش انتخاب کرده و در نهایت به شما نمایش می‌دهد. نتیجه این کار این است که سفارش شما با سرعت بیشتر و در بهترین قیمت ممکن اجرا می‌شود.

شفافیت قیمت و عمق بازار (Market Depth & Order Book)

یکی دیگر از مفاهیم جالب پشت‌صحنه فارکس، شفافیت قیمت و عمق بازار (Market Depth) است. برای درک این موضوع باید با چیزی به نام Order Book (دفتر سفارش‌ها) آشنا شوید.

دفتر سفارش‌ها یک لیست زنده از سفارش‌های خرید و فروش است که در سطوح قیمتی مختلف ثبت شده‌اند. مثلاً ممکن است ببینید که در قیمت 1.0500 روی جفت‌ارز EUR/USD هزار لات سفارش خرید وجود دارد و در 1.0520 دو هزار لات سفارش فروش. این تصویر به شما نشان می‌دهد که «کجا خریداران و فروشندگان قوی‌تر ایستاده‌اند». معامله‌گران نهادی (بانک‌ها، صندوق‌ها) به چنین داده‌هایی دسترسی دارند و با یک نگاه می‌فهمند که کدام سطح قیمتی احتمالاً حمایت یا مقاومت جدی خواهد بود.

اما معامله‌گران خرد مثل من و شما معمولاً فقط دو عدد می‌بینیم: Bid (قیمت خرید) و Ask (قیمت فروش). درست مثل این است که فقط سطح رویی آب را ببینید، در حالی که زیر سطح پر از جریان‌های قدرتمند وجود دارد. عمق بازار همان بخش پنهانی است که تعیین می‌کند سفارش شما چطور و با چه سرعتی پر می‌شود.

به همین دلیل است که وقتی یک معامله‌گر خرد ناگهان با لغزش قیمتی یا اسپرد بزرگ مواجه می‌شود، تعجب می‌کند، در حالی که در پشت‌صحنه، عمق بازار کم بوده یا سفارش‌های بزرگ‌تر از سفارش او روی قیمت اثر گذاشته‌اند.

پس اگر بخواهیم جمع‌بندی کنیم:

Prime of Prime مثل پلی است که بروکرهای کوچک را به سطح بالای بازار وصل می‌کند.

Aggregators مثل موتور جستجوی قیمت هستند که بهترین نرخ را از بین ده‌ها منبع پیدا می‌کنند.

Market Depth و Order Book هم پرده‌ای را کنار می‌زنند که نشان می‌دهد واقعاً در دل بازار چه می‌گذرد؛ چیزی که معامله‌گران نهادی می‌بینند اما ما خردها فقط سایه‌ای از آن را حس می‌کنیم.

ریسک ها و چالش ها در بازار فارکس

اگر در بازار فارکس فعال هستید قطعا می‌دانید که ریسک ها و چالش های فارکس تنها مربوط به استراتژی معاملاتی نیست. درک انواع ریسکهای مربوط به این بازار برای هر معامله‌گری ضروری است. تیم همیارفارکس این ریسک‌ها را به چند دسته اصلی و مشخص تقسیم کرده است که در زیر به آنها میپردازیم:

ریسک طرف مقابل

در فارکس طرف مقابل معامله شما یک بروکر یا تامین‌کننده نقدشوندگی است. حال اگر این طرف مقابل تنواند به تعهداتش عمل کند، حساب شما هم در معرض خطر قرار می‌گیرد. برای همین است که همواره توصیه می‌کنیم فقط سراغ بروکرهای معتبر با پشتوانه قوی بروید. بحران‌های مالی که در تاریخ بازارهای مالی در جاهای مختلف اتفاق افتاده نشان می‌دهد که در زمان خطر اول از همه بروکرهای ضعیف‌‌تر که پشتوانه مالی قابل قبولی ندارند دچار شکست می‌شوند. در بحران های مالی بزرگ تر حتی موسسات بزرگ هم تحت تاثیر قرار می‌گیرند.

متضاد بودن منفعت میان بروکر و معامله‌گر

همان‌طور که گفتیم در مدل‌های مثل مارکت میکر، بروکر خودش طرف دیگر معامله شما است. پس به زبان ساده یعنی وفتی شما سود می‌کنید در واقع بروکر دارد ضرر می‌کند! پس حالا بهتر می‌توانید درک کنید که چرا گفته می‌شود برخی بروکرها خودشان عمدا قیمت‌ها را دستکاری می کنند! آنها با دستکاری بازار گاهی عمدا جلوی اجرای سفارش شما را می‌گیرند و یا قیمتها را طوری دستکاری می‌کنند که حد ضرر شما در جایی که نباید فعال شود و در نهایت هم قیمت همان مسیری را طی کند که شما پیش‌بینی کرده بودید. برای همین است که خیلی از معامله‌گران برای اینکه اجازه ندهند بروکر دست آنها را بخواند از حد ضرر استفاده نمی‌کنند و تمام مدت معامله پای چارت می‌نشینند.

حالا بهتر درک می‌کنید که چرا بررسی نظرات کاربران یک بروکر و خواندن تجربه آنها در استفاده از یک بروکر اهمیت دارد و می‌تواند جلوی خیلی از مشکلات آینده شما را بگیرد.

ریسک نقدشوندگی

درست است که فارکس معمولا نقدشوندگی بالایی دارد و همیشه حاضر به خرید یا فروش باشد. اما در شرایط خاص مانند زمانی که اخبارهای مهم ژئوپلیتیکی منتشر می‌شوند حجم سفارش‌ها به طور ناگهانی کاهش پیدا می‌کند و اسپردها هم به شدت تغییر می‌کنند که در نتیجه باعث می‌شود ورود و خروج از معامله در این شرایط بسیار دشوار یا غیرممکن می‌شود.

ریسک های نظارتی و قانونی در برخی مناطق

شاید برایتان سوال باشد که چرا برخی از بروکرها در مناطقی به ثبت می‌رسند که پیدا کردن آن روی نقشه کار ساده ای نیست و یا دست کم جزو مناطقی هستند که کمتر اسم آن را شنیده اید. جواب آن در قانون گذاری آن مناطق پیرامون نظارت بر بروکرها و صرافی‌هاست! برخی مناطق در جهان قوانین شفاف و مشخصی برای نظارت بر بروکرها و حوزه های Offshore ندارند و قوانین آنها مبهم است. این ضعف قوانین در مواقع بروز مشکل کار را برای صرافی یا بروکر مورد نظر آسان می‌کند و ممکن است در صورتی که بروکر مرتکب خطایی بشود هیچ گونه پیگیری و نظارت جدی ای وجود نداشته باشد.

به همین دلیل است که بررسی مجوز بروکرها و صرافی‌ها قبل از ثبت نام در آنها اولین گام ایمنی است.

برای کاهش ریسک استفاده از صرافی ها چه کنیم؟

خوشبختانه راهکارهایی وجود دارد که می‌تواند این چالش ها را تا حد زیادی کاهش دهد. 

• اول از همه همان طور که گفته شد سراغ بروکری بروید که رگولیشن قوی و معتبری داشته باشد.
• قبل از اینکه دارایی های خود را وارد بروکر کنید و شروع به معامله کنید اول حساب دمو یا همان حساب آزمایشی باز کنید و کیفیت اجرای سفارش ها را در آن بروکر با دقت بررسی کنید. 
• سعی کنید در چندین بروکر معتبر معامله کنید و روی یک بروکر تمرکز نکنید. این کار باعث می‌شود چنانچه یکی از بروکرها دچار چالش شد در نتیجه همه دارایی شما به خطر نمی‌افتد.
• همیشه با مدیریت سرمایه اصولی در بازار فعالیت کنید و همه جوانب کار و ریسک های مختلف آن را در نظر بگیرید.
• وقتی در بازار فارکس فعالیت می‌کنید باید پیگیر اخبار اقتصادی و ژئوپولیتیکی جهان باشید تا بتوانید خود را برای نوسانات احتمالی بسیار شدید بازار آماده کنید.

در نهایت به یاد داشته باشید که بازار فارکس می‌تواند فرصتی بی نظیر برای رشد مالی باشد ولی تنها کسانی که خطراتش را می‌شناسند و ابزارهای مدیریت ریسک را جدید می‌گیرند می‌توانند مانند یک دریانورد ماهر موفق باشند.

جمع‌بندی

وقتی به فارکس نگاه می‌کنیم، در ظاهر فقط یک پلتفرم ساده می‌بینیم که دکمه‌های Buy و Sell دارد. اما پشت همین چند کلیک دنیایی پیچیده از بانک‌ها، مؤسسات مالی، بروکرها، پرایم آو پرایم‌ها، اگریگیتورها و حتی سیاست‌گذاران جهانی قرار دارد. هر معامله‌ای که ما انجام می‌دهیم سفری پرماجرا را طی می‌کند تا در نهایت در هسته بازار جهانی فارکس ثبت شود.

شناخت این مسیر برای معامله‌گر کمک کند بفهمد چرا قیمت‌ها بین بروکرها متفاوت است، چرا بعضی سفارش‌ها لغو می‌شوند یا چرا در زمان اخبار مهم اسپردها ناگهان بزرگ می‌شوند. در حقیقت، دانستن پشت‌پرده فارکس مثل این است که نقشه یک شهر بزرگ را در دست داشته باشید؛ دیگر فقط در خیابان اصلی قدم نمی‌زنید، بلکه راه‌های فرعی، ترافیک‌ها و میان‌بُرها را هم می‌شناسید.

این دانش، معامله‌گر را از یک کاربر ساده پلتفرم به یک بازیگر آگاه در بازار تبدیل می‌کند؛ کسی که می‌داند تصمیماتش در چه مسیری حرکت می‌کنند و چه عواملی می‌توانند سرنوشت معامله او را تغییر دهند.

سوالات متداول

 آیا فارکس مکان فیزیکی مشخصی مثل بورس دارد؟

خیر. فارکس یک بازار غیرمتمرکز (OTC) است و هیچ ساختمان یا تالار معاملاتی مشخصی ندارد. تمام مبادلات از طریق شبکه‌ای از بانک‌ها، بروکرها و مؤسسات مالی انجام می‌شود.

چرا قیمت یک جفت‌ارز در بروکرهای مختلف فرق دارد؟

به دلیل وجود «جزایر نقدشوندگی». هر بروکر نرخ‌ها را از تأمین‌کنندگان مختلف دریافت می‌کند و ممکن است در یک لحظه کوتاه تفاوتی میان قیمت‌ها دیده شود.

Prime of Prime دقیقاً چه نقشی دارد؟

پرایم آو پرایم‌ها واسطه‌ای هستند که بروکرهای کوچک از طریق آن‌ها به نقدشوندگی سطح بالای بازار بین‌بانکی دسترسی پیدا می‌کنند.

Aggregator یا گردآورنده نرخ چیست؟

اگریگیتورها نرخ‌های خرید و فروش را از منابع مختلف جمع‌آوری می‌کنند و بهترین قیمت موجود را به بروکر و در نهایت به معامله‌گر نمایش می‌دهند.

عمق بازار (Market Depth) چه کمکی به معامله‌گران می‌کند؟

عمق بازار نشان می‌دهد در هر سطح قیمتی چه میزان سفارش خرید یا فروش ثبت شده است. این اطلاعات به معامله‌گران نهادی کمک می‌کند حمایت‌ها و مقاومت‌های واقعی را ببینند. معامله‌گران خرد معمولاً فقط قیمت Bid و Ask را مشاهده می‌کنند.

چرا بعضی سفارش‌ها در فارکس لغو یا با تاخیر اجرا می‌شوند؟

این موضوع می‌تواند به دلیل لغزش قیمتی (Slippage)، کمبود نقدشوندگی در لحظات حساس یا محدودیت‌های داخلی بروکر باشد.

نقش بانک‌های مرکزی در معاملات فارکس چیست؟

بانک‌های مرکزی با تعیین نرخ بهره، سیاست‌های پولی و حتی مداخله مستقیم در بازار، می‌توانند روی نرخ ارزها اثر بگذارند. برای مثال، فدرال رزرو آمریکا یا بانک ژاپن بارها با تصمیمات خود روند بازار را تغییر داده‌اند.

معامله‌گران خرد چطور به این بازار جهانی دسترسی دارند؟

آن‌ها از طریق بروکرها و پلتفرم‌هایی مثل متاتریدر یا سی‌تریدر به بازار متصل می‌شوند. بروکرها سفارش آن‌ها را به لایه‌های بالاتر منتقل می‌کنند.